Các loại cà phê ở Việt Nam

Việt Nam đứng thứ hai thế giới về sản lượng cà phê. Nhưng về giá trị cũng như chất lượng thì không cao. Do chúng ta chủ yếu xuất khẩu thô, chất lượng từ khâu thu hoạch đến sơ chế không đảm bảo.

Arabica

Chủng cà phê Arabica có hạt hơi dài, ở Việt Nam có 3 chủng Bourbon, Typica, Catuai và Catimor.

Sự khác biệt của Arabica nằm ở cách chế biến. Người ta thu hoặc quả cà phê Arabica rồi lên men bằng cách ngâm nước cho nở, sau đó rửa sạch và đưa vào sấy. Cà phê Arabica mang hương vị chua thanh, đắng nhẹ, khi pha có màu nâu nhạt, trong trẻo màu hổ phách. Thành phần của Arabica có ít cafein và mang nhiều hương thơm. Đây là nguyên liệu chính của các hãng cà phê nổi tiếng nhất thế giới.

Typica

Typica là giống cà phê rất lâu đời.

Hương vị của Typica rất được ưa thích bởi vị đắng pha ngọt, hòa quyện cùng vị chua thanh.

Typica có hình nón cao khoảng 3,5 – 4m, thân chính mọc thẳng, mọc xiên là nhiều thân phụ. Hiện nay, Typica được trồng nhiều nhất ở Cầu Đất (Đà Lạt) với sản lượng khoảng 3 tấn nhân cà phê/ năm. Do năng suất của Typica rất thấp nên từ 2001, khi giá cà phê tại Việt Nam xuống cực thấp, người ta bắt đầu chặt đi Typica và thay thế bằng những giống cà phê mang lại năng suất cao hơn. Ngày nay, để có được cà phê Typica thuần chủng tại Việt Nam khá khó khăn và sản lượng vô cùng hạn chế.

Bourbon

Bourbon xuất xứ từ một hòn đảo Pháp, được đưa vào Việt Nam từ 1875. Giống  cà phê này được trồng ở độ cao 1000 – 2000m và có năng suất cao hơn Typica từ 20-30%, với chất lượng cà phê tạo ra tương đương với Typica.

Cà phê Bourbon tùy thuộc vào từng chủng cụ thể mà khi chín có màu sắc khác nhau: vàng, cam, đỏ,… Loại cà phê này chứa một hàm lượng axit hữu cơ phong phú, có vị chua thanh, mùi thơm quyến rũ và hương vị hấp dẫn, hậu vị chua thanh khiến nhiều người mê đắm. Đây cũng được coi là giống cà phê thơm ngon hàng đầu của Việt Nam.

Catimor

Catimor là giống cây được lai tạo ở Bồ Đào Nha, du nhập vào Việt Nam từ năm 1984. Catimor thuộc giống cà phê cây thấp, cành có đốt ngắn, có thể trồng với mật độ dày, cây trưởng thành sớm. Giống cà phê này được lai tạo để có thể kháng bệnh gỉ sắt, loại bệnh làm cà phê bị rụng lá dẫn tới năng suất thấp và không ổn định. Thêm vào đó, Catimor có tán lá mọc che kín thân, hạn chế được sự phá hoại của sâu đục thân. Nhờ vậy, đây là giống cà phê cho năng suất cao, bằng hoặc hơn các giống cà phê thương mại khác.

Catuai

Catuai là một giống cà phê lai tạo, được du nhập vào Việt Nam từ những năm 1980. Giống cà phê này có thân lùn, có khả năng chịu được những điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên. Quả cà phê Catuai khi chín có màu vàng hoặc đỏ, nhân chủ yếu dạng tròn. Cà phê quả vàng có hương vị đậm đà hơn so với quả đỏ.

Robusta

Phần lớn sản lượng cà phê ở Việt Nam hiện nay là Robusta.

Sơ đồ phân bố này thể hiện rõ Việt Nam sản xuất chủ yếu là cà phê Robusta.

 Robusta được trồng ở độ cao dưới 600m, thích hợp với nhiều loại địa hình nên được trồng rộng rãi, chiếm ⅓ sản lượng cà phê tiêu thụ trên thế giới.

Hạt cà phê Robusta nhỏ hơn so với Arabica, khi không cần lên men mà sấy trực tiếp, nên vị đắng của Robusta chiếm chủ yếu và phù hợp với khẩu vị của đa phần người Việt Nam.

Robusta ở Việt Nam cũng còn rất ít giống Robusta thuần chủng, mà đa phần là các giống lai tạp, đột biến… để chống chọi các bệnh rỉ sét, rụng lá… và tăng năng suất. Do đó đương nhiên chất lượng sẽ đi xuống và giá thành cũng vậy. Việt Nam cần nỗ lực nâng cao hơn nữa năng lực chế biến và chất lượng cà phê nếu không muốn Colombia hay Indonesia vượt mặt.

Xem thêm: Các giống cà phê trên thế giới